Το μεγάλο παζάρι Τραμπ - Ερντογάν πίσω από τις κλειστές πόρτες

Μια μεγάλη διαπραγμάτευση με ανοιχτούς λογαριασμούς, ισχυρά ανταλλάγματα και έντονες πιέσεις στο παρασκήνιο βρισκόταν πίσω από τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Σύμφωνα με την εικόνα που υπήρχε στην Ουάσιγκτον πριν από το τετ α τετ των δύο Προέδρων, ο Τούρκος ηγέτης είχε έναν ξεκάθαρο στόχο: να αξιοποιήσει την προσωπική του σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ και να εξασφαλίσει μια πολιτική συμφωνία που θα ανοίξει τον δρόμο για την πλήρη αποκατάσταση των αμυντικών σχέσεων Τουρκίας - Ηνωμένων Πολιτειών.

Το μεγάλο «έπαθλο» για την Άγκυρα είναι η επιστροφή στα μαχητικά F-35. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει παράλληλα την άρση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, αλλά και την επίλυση του ζητήματος των αμερικανικών κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό ΚΑΑΝ. Πηγές στην αμερικανική πρωτεύουσα περιγράφουν μια προσπάθεια για μια συνολική συμφωνία «πακέτο», στην οποία τα αμυντικά ζητήματα συνδέονται με τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας. Ο Λευκός Οίκος θέλει στενότερη συνεργασία με την Άγκυρα στη Συρία, στη Μέση Ανατολή και στις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η Τουρκία, από την πλευρά της, θέλει συγκεκριμένα ανταλλάγματα. Και κυρίως, την επιστροφή στην πρώτη γραμμή της αμερικανικής αμυντικής συνεργασίας.

Οι πιέσεις πριν από τη συνάντηση

Το παρασκήνιο, ωστόσο, είχε αρχίσει να κινείται πολύ πριν ο Αμερικανός Πρόεδρος φτάσει στην Άγκυρα. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε μεταφέρει προσωπικά στον Ντόναλντ Τραμπ την έντονη ανησυχία του Ισραήλ για την πιθανότητα πώλησης προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων στην Τουρκία. Η ισραηλινή πλευρά ανησυχεί ότι η ενίσχυση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας θα μπορούσε να αλλάξει τις στρατιωτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, στο αμερικανικό Κογκρέσο υπήρξε έντονη κινητοποίηση.

Αμερικανοί νομοθέτες ζήτησαν από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να βρίσκεται σε ετοιμότητα για να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο νομοθετικό εργαλείο, ακόμη και την κατάθεση Ψηφίσματος Αποδοκιμασίας, εάν ο Λευκός Οίκος επιχειρήσει να προχωρήσει σε πώληση των F-35 χωρίς να έχει προηγουμένως επιλυθεί το ζήτημα των ρωσικών S-400.

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον στον Ερντογάν

Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να έχει ξεκαθαρίσει ότι μια πολιτική συμφωνία ανάμεσα στους δύο Προέδρους δεν αρκεί από μόνη της για να επιστρέψει η Τουρκία στο πρόγραμμα των μαχητικών. Το βασικό εμπόδιο παραμένουν οι S-400. Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει τη μεταφορά των F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα διατηρεί στην κατοχή της το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να δώσει μια πολιτική υπόσχεση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Μπορεί να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις. Μπορεί να επιχειρήσει να πείσει το Κογκρέσο.
Δεν μπορεί, όμως, να παραδώσει άμεσα τα μαχητικά χωρίς να αντιμετωπιστούν τα νομικά εμπόδια.

Η προσωπική σχέση και η μεγάλη διαπραγμάτευση

Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε για ακόμη μία φορά η προσωπική σχέση των δύο ηγετών. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θεωρεί ότι η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο δημιουργεί ένα νέο παράθυρο ευκαιρίας για την Τουρκία.

Η Άγκυρα επιχειρεί να παρακάμψει τις παραδοσιακές αντιστάσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, του Πενταγώνου και του Κογκρέσου, επενδύοντας στην απευθείας σχέση των δύο Προέδρων.

Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως έναν ηγέτη με τον οποίο μπορεί να διαπραγματευτεί απευθείας για μια σειρά από κρίσιμα διεθνή ζητήματα. Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον πυρήνα του μεγάλου παζαριού.
Η Ουάσιγκτον ζητά μεγαλύτερη συνεργασία της Τουρκίας στα μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα. Η Άγκυρα ζητά επιστροφή στα F-35, άρση των κυρώσεων και πλήρη αποκατάσταση των αμυντικών σχέσεων.

Η πραγματική μάχη αρχίζει μετά τη συνάντηση

Το κρίσιμο στοιχείο του παρασκηνίου είναι ότι ακόμη και μια πολιτική συμφωνία ανάμεσα στους δύο Προέδρους δεν κλείνει την υπόθεση. Αντίθετα, ανοίγει έναν νέο κύκλο σύγκρουσης στην Ουάσιγκτον. Το Ισραήλ αναμένεται να συνεχίσει τις πιέσεις του. Οι αντίπαλοι της πώλησης των μαχητικών στο Κογκρέσο προετοιμάζονται να χρησιμοποιήσουν τα διαθέσιμα κοινοβουλευτικά εργαλεία. Και η κυβέρνηση Τραμπ, εφόσον αποφασίσει να προχωρήσει, θα πρέπει να βρει έναν τρόπο να αντιμετωπίσει το μεγαλύτερο αγκάθι: τους ρωσικούς S-400.

Το πραγματικό παρασκήνιο της συνάντησης Τραμπ – Ερντογάν είναι επομένως ένα μεγάλο γεωπολιτικό παζάρι. Ο Τούρκος Πρόεδρος θέλει να μετατρέψει την προσωπική του σχέση με τον Αμερικανό ομόλογό του σε μαχητικά, άρση κυρώσεων και στρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας. Ο Λευκός Οίκος, από την άλλη πλευρά, θέλει να χρησιμοποιήσει την Άγκυρα ως κρίσιμο εταίρο στα μεγάλα μέτωπα της περιοχής.

Η συμφωνία, όμως, εάν υπάρξει, δεν θα κριθεί μόνο πίσω από τις κλειστές πόρτες του Προεδρικού Μεγάρου στην Άγκυρα. Η τελική και δυσκολότερη μάχη θα δοθεί στην Ουάσιγκτον, στους διαδρόμους του Κογκρέσου.